Meertaligheid

Wat & Waarom dit thema?

In het dagelijks leven gebruiken wij allen verscheidene talen of taalvariëteiten. Meer dan we soms beseffen gebruiken we die zelfs door elkaar. Ook schoolgaande kinderen en jongeren beschikken over een ‘meertalig’ repertoire. Die taalvariatie beperkt zich niet tot leerlingen die tweetalig worden opgevoed of thuis andere talen spreken dan het Nederlands. Het kan ook gaan om dialect, streektaal, tussentaal, straattaal, jongerentaal, sms-taal, ‘digi-taal’…  Die verschillende talen en taalregisters zijn situatiegebonden. Maar ze zijn ook op school te horen.
 
Kinderen en jongeren moeten het Algemeen Nederlands beheersen om in de samenleving hun weg te vinden. Het onderwijs speelt daar een vooraanstaande rol in. Kennis van de Nederlandse schooltaal is een van de sleutels tot onderwijssucces. Een groeiende groep kinderen leert de schooltaal Nederlands echter pas op school en komt niet altijd tot een voldoende beheersing ervan. In het gangbare ‘taalbadmodel’ geldt het dat leerlingen met een andere moedertaal in de klas en op school alleen het Nederlands mogen gebruiken om het succesvol te verwerven. Het gevolg hiervan is dat leerkrachten de eigen talen (en taalvariëteiten) van de leerlingen als een handicap zien voor het schoolse leren, of als een stoorzender  voor het goed klashouden. Al te vaak wordt het spreken van andere talen dan het Nederlands ontmoedigd; soms zelfs verboden of bestraft.

Het Steunpunt Diversiteit & Leren ijvert voor een positieve benadering van meertaligheid in het onderwijs.  Meertaligheid is geen probleem maar een gegeven. De thuistalen of andere taalvariëteiten van de leerlingen zijn een extra didactisch hulpmiddel voor het leren in de klas. Een gerichte inzet ervan kan de leeromgeving krachtiger maken. Bijvoorbeeld om extra uitleg te geven, de betekenis van Nederlandse woorden te verklaren of om ervoor te zorgen dat leerlingen zich meer op hun gemak voelen. Dat helpt in de eerste plaats leerlingen om het Nederlands beter onder de knie te krijgen én om nieuwe vak- en leerinhouden te veroveren. Zo een aanpak hoeft niet te betekenen dat leraren alle in de klas aanwezige talen moeten beheersen. Samenwerking tussen leerlingen, tutoring, zelfstandige taakuitvoering, ICT en e-learning, inzet van open leermaterialen… bieden flexibele mogelijkheden om verschillende talen en taalregisters aan te spreken. Een veeltalige aanpak in de klas kan niet gerealiseerd worden zonder een ‘open’ talenbeleid op schoolniveau. 
 

Wat bieden we aan?

Materiaal

Vorming, coaching & consulting

Onderzoek

Referenties

www.meertaligheid.be

Eind februari weerd er een nieuwe website gelanceerd: www.meertaligheid.be. 9 organisaties hebben samen hun schouders hieronder gezet: Steunpunt Diversiteit & Leren, Centrum voor Taal en Onderwijs, Kind en Gezin, VZW de 8, Intercultureel Netwerk Gent, Regionaal Integratiecentrum Foyer Brussel, ODICE, Kruispunt Migratie-Integratie, en de Pedagogische Begeleidingsdienst stad Gent. De initiatiefnemers bundelden hun krachten, expertise en materialen om zo aan de thuistaal van anderstalige kinderen een positieve plaats toe te kennen. De makers van de website zijn er immers van overtuigd dat talige diversiteit een verrijking is.
 

Stad Gent, Departement Onderwijs en Opvoeding

Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent  

Publicaties

• Sierens, S. & P. Van Avermaet. Taaldiversiteit in het onderwijs: van meertalig onderwijs naar functioneel veeltalig leren. In: Van Avermaet, P., K. Van den Branden & L. Heylen (Eds.) (2010). Goed gegokt? Reflecties op twintig jaar gelijke-onderwijskansenb
• Van Avermaet, P. Learning and teaching languages at school. Equal opportunities for all children. In: Berrettini, L. & M. Pichissi (Eds.) (2010). La scuola umbra con gli occhi sul mondo. Perugia: Guerra Edizione.
• ‘Extramiana, C. and Van Avermaet, P. (2010). Apprendre la langue du pays d'accueil. Hommes & Migrations, nr. 1288, 8-20.
• Extra, G., M. Spotti & P. Van Avermaet (2009). Testing regimes for newcomers. In: Extra, G., M. Spotti & P. Van Avermaet (Eds.). Language Testing, Migration and Citizenship: Cross-National Perspectives. London: Continuum.
• North, B., Figueras, N., Takala, S., Van Avermaet, P. & Verhelst, N. (2009). Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR). A Manual. Strasbourg: Council of Europe, Langua
• Blommaert, J. & P. Van Avermaet (2008). Taal, onderwijs, en de samenleving: De kloof tussen beleid en realiteit. Berchem: EPO.
• Blommaert, J. & Van Avermaet, P. (2008). Taal, onderwijs, en de samenleving: De kloof tussen beleid en realiteit. Berchem: EPO.
• Saville, N. & Van Avermaet, P. Language Testing for Migration and Citizenship: contexts and Issues. In: Taylor, L.& Weir, C. (Eds.) (2008). Multlingualism and Assessment. Studies in Language Testing, 27. Cambridge: CUP.
• Van Avermaet, P. (2008). Multilingual spaces in Europe and the use of the CEFR. Pp. 49-60. In: A. Ciliberti (ed.), Un Mundo di Italiano. Perugia: Guerra Edizion.
• Van Avermaet, P. (2008). Taalstimulering en gelijke onderwijskansen: leren omgaan met verschillen. In: Welwijs. 19 (4).
• Van Avermaet, P. (2007). Socially disadvantaged learners and language education. Council of Europe, Language policy Division: Strasbourg.
• Van Avermaet, P. & S. Gysen (2006). From needs analysis to tasks. Goals and curriculum development in task-based language teaching. Pp. 17-46. In Van den Branden K. (ed.) Task based language teaching. From theory to practice. Cambridge University Press.
• Blommaert, J. & P. Van Avermaet, (2006). Wiens Nederlands? Over taalnaïviteit in het beleid. In: Sampol, 13.
• Figueras, N., B. North, S. Takala, N. Verhelst and P. Van Avermaet (2006). Relating Examinations to the Common European Framework: A Manual. Language Testing. 23 (4), 497-519.
• Delrue, Kaat, Patrick Loobuyck, Sven Sierens & Mieke Van houtte (2006) Meertaligheid is een must. De Standaard, 83(56), dinsdag 7 maart, pp. 20, k. 1-6
• Van Avermaet, Piet & Sara Gysen (2006) From needs to tasks: Language learning needs in a task-based approach. In: Kris Van den Branden (ed.), Task-based language education: From theory to practice. Cambridge, UK etc.: Cambridge University Press, pp. 17-46
• Van Avermaet, Piet, Marleen Colpin, Koen Van Gorp, Nora Bogaert & Kris Van Den Branden (2006) The role of the teacher in task-based language teaching. In: Kris Van den Branden (ed.), Task-based language education: From theory to practice. Cambridge, UK et
• Gysen, Sara & Piet Van Avermaet (2005) Issues in functional language performance assessment: The case of the Certificate Dutch as a Foreign Language. Language Assessment Quarterly, 2(1): 51-68
• Van Avermaet, P., H. Kuijper & N. Saville (2004). A Code of Practice and Quality Management System for International Language Examinations. Language Assessment Quarterly. 1 (2&3), 137-150.
• Verlot, Marc & Kaat Delrue (2004) Multilingualism in Brussels schools. In: Guus Extra & Kutlay Yagmur (eds.), Urban multilingualism in Europe: Immigrant minority languages at home and school. Clevedon: Multilingual Matters, pp. 221-250
• Verlot, Marc, Kaat Delrue, Guus Extra & Kutlay Yağmur (2003) Meertaligheid in Brussel. De status van allochtone talen thuis en op school. Amsterdam: European Cultural Foundation
• Van Avermaet, Piet (2001) Toetsingsinstrumenten en toetspraktijk m.b.t. taal in Vlaanderen/ Een visie- en beleidstekst in opdracht van de Nederlandse Taalunie. In: Dossier NT2 voor volwassenen in Vlaanderen en Nederland. Den Haag: Nederlandse Taalunie
• Van den Branden, Kris & Piet Van Avermaet (2001) Taal, onderwijs en ongelijkheid: quo vadis. Tijdschrift voor Onderwijsrecht & Onderwijsbeleid (TORB), 2000-2001(5-6): 393-403
• Klatter-Folmer, Jetske & Piet Van Avermaet (eds.) (2001) Theories on maintenance and loss of minority languages. Towards a more integrated explanatory framework. Münster: Waxmann
• Delrue, Kaat & Katrijn Hillewaere (1999) Het OETC in intercultureel perspectief. In: Johan Leman (red.), Moedertaalonderwijs bij allochtonen. Geïntegreerd onderwijs in de eigen taal en cultuur. Leuven & Amersfoort: Acco, pp. 73-88
• Klatter, Folmer, Jetske & Piet Van Avermaet (1999) Sociale determinanten van taalverschuiving: taalkeuzegedrag bij Turken in Nederland en Italianen in Vlaanderen. In: Artikelen van de Derde Sociolinguïstische Conferentie. Delft: Eburon, pp. 261-273
• Delrue, Kaat & Griet Ramaut (1998) OETC: haalbaar en zinvol op Vlaamse scholen? Een actie-onderzoek naar de optimalisering van OETC. Spiegel, 16(3): 9-28
• Van Avermaet, Piet & Jetske Klatter-Folmer (1998) The role of L2 self-assessment in language choice behaviour: Immigrant shift to Dutch in Flanders and the Netherlands. Te Reo (Journal of the linguistic Society of New Zealand), 41: 137-152 (Special Issue:
• Klatter-Folmer, Jetske & Piet Van Avermaet (1997) The relation between language choice, self-assessment of L2 competence and socio-cultural factors amongst Italians in Flanders and Turks in The Netherlands: a theoretical outline. In: Views on the acquisit
• Van Avermaet, Piet & Jetske Klatter-Folmer (1997) De relatie tussen taalkeuze, inschatting taalvaardigheid Nederlands en sociaal-culturele factoren bij Italianen in Vlaanderen en Turken in Nederland. Toegepaste taalwetenschap in artikelen, 57(2): 93-103 (

Medewerkers

• Ilona Truyts (Ilona.Truyts@UGent.be)
• Sven Sierens (sven.sierens@ugent.be)
• Piet Van Avermaet (Piet.VanAvermaet@ugent.be)